
Yılan ısırığında ilk yardım, ısırılan kişiyi yatırıp hareket etmemesini sağlamak, yarayı temiz bir bezle örtmek, ısırık kol ya da bacaktaysa uzvu kıpırdatmadan sabitlemek ve 112’yi aramaktır. Yılanın zehirli olup olmadığını anlamak zordur; bu yüzden her yılan ısırığını zehirli kabul edin. Yarayı kesmeyin, emmeyin, buz koymayın, turnike yapmayın.
Yılan ısırığının belirtileri nelerdir?
Yılan ısırığının belirtileri ısırık yerinde ve bütün vücutta görülebilir.
Isırık yerinde:
- Diş izleri
- Kanama
- Şişlik ve morarma
- Ağrı ve uyuşma
Bütün vücutta:
- Bulanık görme
- Konuşma bozukluğu
- Terleme
- Bulantı ya da kusma
- Karın ağrısı ve ishal
- Bilinç bulanıklığı
- Nefes darlığı
Isırığın etkisi yılanın türüne göre değişir. Bir yılanın zehirli olup olmadığını anlamak zordur; bu yüzden her ısırığı zehirli kabul edin.
Yılan ısırığında ilk yardım nasıl yapılır?
- Isırılan kişiye uzanmasını ve hareket etmemesini söyleyin.
- Kişiyi sakinleştirin. Sakin kalmak ve kıpırdamamak zehrin yayılmasını yavaşlatır.
- Varsa eldiven giyin; yoksa ellerinizi temiz bir plastik poşetle örtün.
- Isırılan kişinin kanına dokunmamaya çalışın.
- Şişlik başlamadan yüzük, saat gibi takıları ve sıkı giysileri çıkarın. Şişen uzuvda bunlar kan akışını engelleyebilir.
- Yarayı temiz bir pamuklu bez ya da bandajla örtün.
- Isırık kol ya da bacaktaysa yaranın üzerinden, dolaşımı engellemeyecek gevşeklikte bir bandaj uygulayın.
- Isırılan uzvu hareket ettirmemeye çalışın; mümkünse atelle sabitleyin (tespit).
- 112’yi arayın ya da aratın.
- Sağlık ekibi gelene kadar kişinin yanında kalın ve yaşamsal bulgularını izleyin.
Kişi nefes almayı bırakırsa temel yaşam desteğine başlayın.
Yılan ısırığında yapılmaması gerekenler
Yılan ısırığında yapılmaması gerekenler, halk arasında en çok bilinen uygulamalardır:
- Buz ya da soğuk uygulamayın. Soğuk ya da buz, yılan zehrinin etkisini azaltmaz.
- Yarayı kesmeyin. Kesmek yaraya mikrop girmesine ve yaranın geç iyileşmesine yol açabilir.
- Ağızla, şırıngayla ya da vakumla emmeyin. Emmek de yaranın mikrop kapmasına yol açabilir.
- Yara bölgesine iğne yapmayın. Yara üzerinde hiçbir işlem yapılmaz.
- Turnike uygulamayın. Turnike yılan ısırığında doku hasarını artırır.
Yılan ısırığında turnike neden yapılmaz?
Yılan ısırığında turnike yapılmaz, çünkü kan akışını tamamen durdurarak dokudaki hasarı artırır. Kitapta turnike, yalnız doğrudan bası ve basınçlı bandajla durmayan ve hayatı tehdit eden kol ya da bacak kanamalarında, uzuv kopmasında ve çok sayıda yaralı olan ortamlarda kullanılır. Yılan ısırığında gereken bandaj gevşek olmalıdır.
Özet: yılan ısırığında doğru ve yanlış
| Yapın | Yapmayın |
|---|---|
| Kişiyi yatırın, hareket ettirmeyin | Kişiyi yürütmeyin, koşturmayın |
| Yarayı temiz pamuklu bezle örtün | Yarayı kesmeyin, emmeyin, iğne yapmayın |
| Kol ya da bacağa gevşek bandaj uygulayın | Turnike ya da sıkı bağ uygulamayın |
| Uzvu atelle sabitleyin | Buz ya da soğuk uygulamayın |
| Takıları ve sıkı giysileri çıkarın | Yılanı zehirsiz saymayın |
| 112’yi arayın, yaşamsal bulguları izleyin | Kişiyi yalnız bırakmayın |
Kitap yılan ısırığını, zehrin vücuda enjeksiyon yoluyla (zerk edilerek) girdiği zehirlenmeler arasında sayar; genel belirtiler için zehirlenme nedir rehberine bakabilirsiniz. Öteki ısırık ve sokmalar için akrep sokmasında ilk yardım, kedi, köpek ısırığında ilk yardım ve arı sokmasına ne iyi gelir rehberleri yol gösterir.
Atel uygulamasını ve temel yaşam desteğini mankende deneyerek öğrenmek için Alsancak’taki Temel İlk Yardım Eğitimi programına katılabilirsiniz.
Kaynak: T.C. Sağlık Bakanlığı, İlk Yardım Eğitim Kitabı, s. 26, 113, 158, 161, 167.


