Buruna yabancı cisim kaçması, çoğunlukla küçük çocukların bir cismi kendi burunlarına itmesiyle oluşan ve genellikle tek burun deliğini etkileyen durumdur. İlk yardımda cisim çıkarılmaya çalışılmaz: kişi sakinleştirilir, solunum sıkıntısı varsa ağızdan sakin nefes alması söylenir ve bir sağlık kuruluşuna yönlendirilir.
Buruna cisim kaçması belirtileri nelerdir?
Buruna yabancı cisim kaçtığında şu belirtiler görülebilir:
- Burunda ağrı
- Burun akıntısı
- Burunda kötü koku
- Burunda şekil bozukluğu ve şişlik
- Burun kanaması
- Gözlerde yaşarma
- Zor ve gürültülü solunum
Durum genellikle tek taraflıdır; belirtiler çoğu zaman tek burun deliğinde görülür.
Buruna yabancı cisim kaçmasında ilk yardım nasıl olmalıdır?
Kitabın tarif ettiği ilk yardım üç adımdır:
- Kişiyi sakinleştirin.
- Solunum sıkıntısı varsa ağzından sakin sakin nefes almasını söyleyin.
- Kişiyi bir sağlık kuruluşuna yönlendirin.
Cismi çıkarmak sağlık kuruluşunun işidir. İlk yardımcının görevi durumu kötüleştirmeden kişiyi oraya ulaştırmaktır.
Buruna kaçan cisim için neden beklenmemeli?
Burundaki cisim kendiliğinden geçecek bir sorun değildir. Kitaba göre:
- Cisim burunda tıkanıklık yapar; çıkarılmazsa zamanla enfeksiyona yol açar.
- Keskin bir cisim burnun içinde kesiklere neden olabilir.
- Pil gibi cisimler burnun içinde yanığa yol açabilir.
Bu nedenle, özellikle pil ya da sivri bir cisim şüphesi varsa kişiyi bekletmeden sağlık kuruluşuna götürün. Çocuk pili burnuna değil ağzına alıp yuttuysa pil ve yabancı cisim yutma yazısına bakın.
Buruna cisim kaçınca yapılmaması gerekenler
- Cisme dokunmayın ve çıkarmaya çalışmayın.
- Cımbız, şiş, tığ gibi aletleri burnun içine sokmayın. Bu aletler cismi daha ileri itebilir.
- Buruna su çektirmeyin, cismi nefesle zorla attırmaya çalışmayın. Bunlar da birer çıkarma denemesidir; kitap evde uygulanacak bir çıkarma yöntemi tarif etmez.
Burun kanaması buruna cisim kaçtığını gösterir mi?
Gösterebilir. Kitap burun kanamasının nedenleri arasında burundaki yabancı bir nesneyi de sayar; burun kanaması, buruna cisim kaçmasının belirtilerinden biridir. Burnu kanayan ve burnunda cisim olduğundan şüphelendiğiniz kişiyi sakinleştirin, oturtup başını hafifçe öne eğdirin (geriye yatırmayın) ve sağlık kuruluşuna yönlendirin. Cisim şüphesi olmayan burun kanamasında ne yapılacağı burun kanaması nasıl durdurulur yazısındadır.
Çocuk birden nefes alamıyorsa ne yapılır?
Çocukta oyun ya da yemek sırasında birden ortaya çıkan öksürük, öğürme, nefes alamama ve hırıltı, cismin soluk yoluna kaçtığını düşündürür. Bu artık burundaki cisim değil, hava yolu tıkanıklığıdır ve ilk yardımı farklıdır. Uygulanacak yöntem için karın basısı (Heimlich manevrası) yazısına bakın.
Göz ve kulak için ilk yardım da farklıdır: göze yabancı cisim kaçması ve kulağa yabancı cisim kaçması.
Çocukta hava yolu tıkanıklığına müdahaleyi mankende uygulayarak öğrenmek için Alsancak’taki Temel İlk Yardım Eğitimi programımıza katılabilirsiniz.
Kaynak: T.C. Sağlık Bakanlığı, İlk Yardım Eğitim Kitabı, s. 83, 122, 187, 190-191.
