İlk yardım eğitimi konuları, İlkyardım Yönetmeliği’nin 21. maddesinde sayılan ve 16 saatlik ilk yardım eğitiminde işlenen 16 konudur: genel ilk yardım bilgilerinden temel yaşam desteğine, kanamalardan zehirlenmelere kadar. Konuların içeriği T.C. Sağlık Bakanlığı İlk Yardım Eğitim Kitabı’ndadır. Aşağıda her konuda neler öğrenildiğini ve sitedeki rehberlerini bulabilirsiniz.
İlk yardım eğitiminde hangi konular var?
Yönetmelikteki sırayla 16 konu ve kitaba göre her birinin kapsamı:
- Genel ilk yardım bilgileri: İlk yardımın tanımı ve amaçları, rıza alma, olay yerinin güvenliği, hasta ya da yaralının değerlendirilmesi, 112’nin aranması ve derlenme pozisyonu. Rehber: ilk yardımın temel uygulamaları, baştan sona değerlendirme.
- Vücut sistemleri: Dolaşım, solunum, sinir, kas-iskelet, sindirim ve boşaltım sistemleri ile cilt; kalbin yeri, nabzın alındığı yerler. Rehber: nabız noktaları.
- Temel yaşam desteği: Yaşam zinciri; yetişkin, çocuk ve bebekte göğüs basısı ve solunum desteği. Rehber: yetişkinde, çocukta ve bebekte temel yaşam desteği, yaşam zinciri.
- Otomatik şok cihazı (OED) kullanımı: Cihazın açılması, pedlerin yerleştirilmesi, analiz ve şok sırasında kimsenin dokunmaması, şoktan sonra göğüs basısına dönülmesi. Rehber: OED kullanımı.
- Hava yolu tıkanıklığında ilk yardım: Kısmi ve tam tıkanmanın ayrılması; sırt vuruşu, karın basısı (Heimlich manevrası), bebekte göğüs basısı. Rehber: karın basısı, bebekte tıkanma.
- Bilinç bozukluklarında ilk yardım: Bilinç değerlendirmesi, bayılma, inme, sara nöbeti, çocukluk çağı (ateşe bağlı) nöbet, şeker hastalığı acilleri, alerji ve nefes darlığı. Rehber: koma ve derlenme pozisyonu, bayılma, inme, sara nöbeti, kan şekeri düşüklüğü, alerji.
- Kanamalarda ilk yardım: Dış ve iç kanama, doğrudan bası, basınçlı bandaj, turnike, uzuv kopması, yabancı cisim batması, burun ve kulak kanaması. Rehber: kanama nasıl durdurulur, turnike, burun kanaması.
- Şok ve göğüs ağrısında ilk yardım: Şokun çeşitleri ve belirtileri, şok pozisyonu, kalp krizi belirtileri ve göğüs ağrısında yapılacaklar. Rehber: şok pozisyonu, kalp krizi.
- Yaralanmalarda ilk yardım: Baş, boyun ve omurga, göğüs ve karın yaralanmaları; ezilme yaralanması ve diş kopması. Rehber: kafatası ve omurga yaralanmaları, delici göğüs yaralanması, delici karın yaralanması, diş kopması.
- Boğulmalarda ilk yardım: Suda boğulmanın vücuttaki etkileri, kişiyi sudan güvenle çıkarmak, sudan çıkınca derlenme pozisyonu ya da temel yaşam desteği. Rehber: boğulma, denizde boğulan kişiye yardım.
- Kırık, çıkık ve burkulmalarda ilk yardım: Kırık tipleri ve belirtileri, çıkık, zorlanma ve burkulma, atel ve askıyla sabitleme. Rehber: kırık, çıkık, burkulma, tespit.
- Acil taşıma teknikleri: Araç içinden yaralı çıkarma (Rentek manevrası), tek ve birden çok kişiyle taşıma, sedye, omurga yaralanmasında kütük yuvarlama. Rehber: taşıma teknikleri, Rentek manevrası.
- Böcek sokmaları ve hayvan ısırıklarında ilk yardım: Kedi-köpek ısırığı, yılan ısırığı, denizanası, kene, örümcek, akrep ve arı. Rehber: hayvan ısırıkları, yılan, arı, akrep.
- Zehirlenmelerde ilk yardım: Zehrin giriş yolları, ağızdan, solunumla ve deriden zehirlenmede yapılacaklar; ilaç, mantar, alkol, karbon monoksit ve şofben zehirlenmesi. Rehber: zehirlenme, karbon monoksit.
- Yanık, donma ve sıcak çarpmasında ilk yardım: Isı, kimyasal ve elektrik yanıkları, yanık dereceleri, donma, hipotermi, sıcak yorgunluğu ve sıcak çarpması. Rehber: yanık, donma, sıcak çarpması.
- Göz, kulak ve buruna yabancı cisim kaçmasında ilk yardım: Göze, kulağa ve buruna kaçan cisim ile yutulan cisimler. Rehber: göz, kulak, burun, pil ve cisim yutma.
Bu konular sınavda nasıl sorulur?
Eğitimin sonunda İl Sağlık Müdürlüğünün teorik ve uygulama sınavı yapılır; ikisinden de en az 85 almanız gerekir. Teorik sınav için her konudan örnek soruyu, doğru cevabını ve kitaba göre gerekçesini ilk yardım sınav soruları ve cevapları sayfasında topladık. Daha çok soru için online testleri çözebilirsiniz. Uygulama sınavında temel yaşam desteği, hava yolu tıkanıklığı ve araç içinden yaralı çıkarma her zaman vardır.
Hangi konular uygulamalı öğrenilir?
Temel yaşam desteği, OED, tıkanmada cisim çıkarma, pozisyonlar, kanama kontrolü, sabitleme ve taşıma teknikleri uygulayarak öğrenilir; eğitimde her beceriyi kendiniz yaparsınız. Eğitimde neler yaptığınızı ilk yardım eğitiminde neler öğreneceğim yazısında, temel, güncelleme ve eğitici eğitimlerinin farkını ilk yardım eğitim türleri yazısında anlattık.
Bu 16 konuyu Alsancak’ta 2 günde, 16 saatte öğrenmek için Temel İlk Yardım Eğitimi programına bakabilirsiniz.
Kaynak: T.C. Sağlık Bakanlığı, İlk Yardım Eğitim Kitabı, s. 11-13, 16-31.
