Cilt yoluyla zehirlenme, temizlik ürünü, bahçe ürünü ya da endüstriyel bir kimyasal gibi zehirli bir maddenin deriye temas edip emilerek vücuda girmesidir. Deri yoluyla zehirlenme de denir. İlk yardımın özü şudur: eldivenle kendinizi koruyun, zehir bulaşmış giysileri çıkarın ve bölgeyi 20 dakika boyunca soğuk suyla yıkayın.
Cilt yoluyla zehirlenmeye neler yol açar?
Kitap, cilt yoluyla zehirlenmenin başlıca nedenlerini şöyle sayar:
- Temizlik ürünleri
- Ev bitkileri ve bahçe ürünleri
- Endüstriyel zehirler
- Bitkisel zehirler
Asit, alkali ya da petrol ürünleri deriye bulaştığında zehirlenmeyle birlikte kimyasal yanık da gelişebilir. Kimyasal yanıklar çoğunlukla iş kazası olarak görülür.
Cilt zehirlenmesinin belirtileri nelerdir?
Zehrin değdiği deride şu belirtiler görülebilir:
- Kimyasal yanık
- Ağrı
- Şişlik
- Döküntü
- Kızarıklık
- Kaşıntı
Madde vücuda emildikçe bulantı, bilinç bozukluğu gibi genel zehirlenme belirtileri de ortaya çıkabilir.
Cilt yoluyla zehirlenmede ilk yardım nasıl yapılır?
Önce kendinizi koruyun, sonra zehri deriden uzaklaştırın.
- Olay yerinin sizin, kişinin ve çevredekilerin güvenliği açısından uygun olduğundan emin olun.
- Eldiven giyin. Eldiven yoksa ellerinizi plastik bir torbayla örtün.
- Kişinin giysilerine ve vücut salgılarına çıplak elle dokunmayın.
- Zehir bulaşmış giysileri ve takıları çıkarın.
- Zehrin değdiği bölgeyi 20 dakika boyunca soğuk suyla yıkayın.
- 112’yi arayın ya da aratın.
- Kişinin bilincini kontrol edin.
- Bilinci kapalı ama yaşamsal bulguları normalse kişiyi derlenme pozisyonuna (koma pozisyonu) getirin.
- Yaşamsal bulgularda sorun varsa kendinizi koruyarak temel yaşam desteğine başlayın.
- Ulusal Zehir Danışma Merkezi’ni (114 UZEM) arayarak zehir ve yapılacaklar hakkında bilgi alın.
Madde toz hâlindeyse ya da ciltte yanık varsa
Kuru, toz bir kimyasal bulaştıysa önce fırçalayarak deriden alın, sonra yıkayın. Bazı kimyasallar suyla birleşince yanığı artırabilir; bu yüzden ürün ambalajındaki uyarıları dikkate alın. Ciltte yanık geliştiyse kimyasal yanık rehberindeki adımları uygulayın.
Cilt zehirlenmesine ne iyi gelir?
Cilde bir şey sürmek değil, zehri suyla yıkayarak uzaklaştırmak işe yarar. Kitap cilt yoluyla zehirlenmede bulaşmış giysilerin çıkarılmasını ve bölgenin 20 dakika soğuk suyla yıkanmasını önerir; yıkamadan önce ya da yıkama yerine bir şey sürülmesini önermez. Kitabın yanık bölümüne göre yanık yüzeyine yoğurt, diş macunu, pudra gibi maddeler de sürülmez.
Zehir göze sıçradıysa ne yapılır?
Gözü 10 dakika boyunca yıkayın. Oda sıcaklığında temiz su kullanın ve suyu burun tarafındaki köşeden dış köşeye doğru akıtın; yıkama suyu diğer göze kaçmasın. Ayrıntılı adımlar göze yabancı cisim kaçması rehberindedir.
Cilt yoluyla zehirlenmede yapılmaması gerekenler
- Zehirli maddeye ya da bulaşmış giysiye korunmasız elle dokunmayın.
- Zehir bulaşmış giysileri kişinin üzerinde bırakmayın.
- Yıkamadan önce cilde krem, yoğurt ya da benzeri bir şey sürmeyin.
- Ambalajında suyla ilgili uyarı bulunan bir kimyasalda bu uyarıyı göz ardı etmeyin.
Cilt zehirlenmesinden nasıl korunulur?
Zehirli olabilecek maddeleri kullanırken eldiven gibi koruyucu ekipman kullanın ve ortamı havalandırın. Bu maddeleri çocukların ulaşamayacağı yerde saklayın; çevrenizde zehirli madde varken yiyip içmeyin.
İş yerinizde kimyasal kullanılıyorsa çalışanlarınızın bu adımları uygulamalı öğrenmesi için ekibiniz için teklif alın.
Kaynak: T.C. Sağlık Bakanlığı, İlk Yardım Eğitim Kitabı, s. 167-169, 177-178, 188.
