MİRA İLK YARDIM EĞİTİM MERKEZİ 0232 452 22 92

Otomatik Şok Cihazı (OED) Nedir, Nasıl Kullanılır? Temel İlk Yardım Eğitiminde OED

5 dk okuma · Zafer Özer, ilk yardım eğitmeni

İçindekiler
  1. OED nasıl çalışır?
  2. OED neden önemli?
  3. OED ne zaman kullanılır?
  4. Yetişkinde OED nasıl kullanılır?
  5. Çocuk ve bebekte OED nasıl kullanılır?
  6. OED hangi durumlarda kullanılmaz?
  7. Yapılmaması gerekenler
  8. OED kullanmak güvenli mi?
  9. OED kullanımını nerede öğrenirim?

Eğitim mankenine şok cihazının iki pedi yerleştiriliyor: biri sağ köprücük kemiği altına, diğeri sol yan göğüs duvarına

Otomatik eksternal defibrilatör (OED), ani kalp durmasında göğse yapıştırılan pedlerle kalbe şok verilmesini sağlayan hafif, taşınabilir ve kullanımı kolay bir cihazdır (otomatik şok cihazı). Kalbin ritmini kendisi inceler ve şok gerekip gerekmediğini sesli ya da görsel komutlarla söyler. OED kullanımını içeren ilk yardım eğitimini almış herkes kullanabilir.

OED nasıl çalışır?

Cihazın içindeki mikroişlemci, pedler aracılığıyla kalp ritmini inceler. Hayatı tehdit eden bir ritim görürse şok önerir; komutlar ilk yardımcıyı baştan sona yönlendirir. Bütün modellerde açma/kapama düğmesi, kablo ve pedler, ritim inceleme ve şok verme özelliği, sesli ya da görsel komut sistemi ve pil bulunur. Ekranlar modelden modele değişir, kullanım ilkeleri aynıdır.

OED türüŞok nasıl verilir?
Tam otomatikCihaz şoku kendisi verir; düğmeye basmanız gerekmez
Yarı otomatikCihaz şok düğmesine basmanızı ister

OED neden önemli?

Ani kalp durması, kalp beklenmedik biçimde atmayı bıraktığında ortaya çıkar ve birkaç dakika içinde tedavi edilmezse ölüme yol açar. Çoğu zaman sebebi, kalbin pompalamasını engelleyen elektriksel bir bozukluktur; şok bu bozukluğu gidererek normal ritmin sürmesine yardım eder.

Kitaba göre kalp durduktan sonraki 3–5 dakika içinde verilen şok, hayatta kalmaya %50–70 oranında katkı sağlar. Geciken her dakika hayatta kalma şansını %10–12 düşürür. Bu yüzden OED, yaşam zincirinin (hayat kurtarma zinciri) halkalarından biridir: 112’nin aranması ve erken göğüs basısından sonra OED ile erken şok gelir.

OED ne zaman kullanılır?

OED, temel yaşam desteğinin (TYD) bir parçasıdır; yanıt vermeyen ve normal nefes almayan kişide kullanılır. Kalp durmasından sonraki ilk dakikalarda görülen seyrek, güçlükle yapılan iç çekme hareketleri normal nefes sayılmaz; kişi nefes almıyor kabul edilir. Nefesi, göğüs kafesinin hareketine bakarak en çok 10 saniyede siz değerlendirirsiniz (solunumun değerlendirilmesi (bak-dinle-hisset)); OED solunumu değerlendirmez.

Yetişkinde OED nasıl kullanılır?

  1. Olay yerinin güvenli olduğundan emin olun. Sizin, kişinin ve çevredekilerin güvenliği önce gelir.
  2. Yardım isteyin. Kişi yanıt vermiyorsa etrafınıza seslenin; gelen birinden 112’yi aramasını ve OED’yi getirmesini isteyin. Kimse yoksa 112’yi kendiniz arayın.
  3. Nefes yoksa göğüs basısına (kalp masajı) başlayın. OED gelene kadar temel yaşam desteğini sürdürün (yetişkinde temel yaşam desteği).
  4. Cihazı yerleştirin. OED’yi kişinin yanına, yatay olarak koyun.
  5. Cihazı açın. Kapak açılınca kendiliğinden çalışmıyorsa açma düğmesine basın.
  6. Komutlara göre pedleri çıkarın. Yetişkin pedlerini paketinden çıkarın; cihaza takılı değilse takın.
  7. Göğsü hazırlayın. Pedler çıplak ve kuru göğse yapışır. Islaksa kurulayın. Kıl ya da takı iletimi bozar; cihazın yanındaki kitten makas, eldiven ya da tıraş bıçağını kullanın, takıları bir poşete koyun. Göğüsteki ilaç bantlarını çıkarın.
  8. Pedleri yapıştırın. Birini göğüs kemiğinin sağına, köprücük kemiğinin hemen altına, sağ meme başının üstüne; ötekini göğsün sol yanına, meme başının soluna, alt kaburga sınırının üstüne yapıştırın. Pedler birbirine değmesin ve göğse sıkıca otursun.
  9. Göğüs basısını kesmeyin. İki kişiyseniz biri pedleri yapıştırırken öteki göğüs basısına devam eder.
  10. Analizde dokunmayın. Cihaz ritmi incelerken kimse kişiye dokunmasın; çevredekileri yüksek sesle uyarın.
  11. Şok önerilirse kimsenin dokunmadığından emin olun. Tam otomatik cihaz şoku kendisi verir; yarı otomatikte şok düğmesine basın.
  12. Hemen temel yaşam desteğine dönün. Şoktan sonra da, şok önerilmediyse de göğüs basısına devam edin ve cihazın komutlarını izleyin.
  13. Kişi kendine gelirse derlenme pozisyonu verin. Hareket eder, öksürür, normal nefes alır ya da gözlerini açarsa derlenme pozisyonuna (koma pozisyonu) getirin. Cihazı kapatmayın, pedleri çıkarmayın; OED incelemeyi sürdürür ve sizi yönlendirmeye devam eder.

Kitaptaki akış kısaca şöyledir: OED getirilir, açılır ve komutları izlenir; cihaz ritmi inceler; şok gerekiyorsa şok verilir, ardından temel yaşam desteği sürer; şok gerekmiyorsa temel yaşam desteği sürer.

Çocuk ve bebekte OED nasıl kullanılır?

Adımlar yetişkindeki gibidir; değişen, ped ve cihaz seçimi ile pedlerin yeridir.

YaşPed ve cihazPedlerin yeri
8 yaşından büyükStandart yetişkin OED ve pedleriYetişkindeki gibi
1–8 yaşÇocuk pedleri ve çocuk özelliği olan OED; yoksa standart yetişkin OED ve pedleriPedler büyükse ve birbirine değecekse ön-arka: biri kürek kemiklerinin arasına, öteki göğsün önüne, mümkünse hafifçe sola
Bebek (29 gün–1 yaş)Elle doz ayarlanan (manuel) defibrilatör tercih edilir; bu öneri sağlık profesyonelleri içindir. Yoksa çocuk pedleri ve çocuk özellikli OED, o da yoksa standart yetişkin OED ve pedleri kabul edilebilirPedler değecekse ön-arka yerleşim

Çocuk ve bebekte temel yaşam desteğinin ayrıntısı: çocukta temel yaşam desteği ve bebekte temel yaşam desteği.

OED hangi durumlarda kullanılmaz?

  • Yağmur altında, ıslak ya da metal zeminde. Kişiyi kuru bir zemine çekin, göğsünü kurulayın. Pedler ve göğüs yeniden ıslanmayacaksa cihazı kullanın.
  • Yanıcı gaz, yangın ya da patlama tehlikesi olan ortamda ve yoğun oksijen bulunan yerde. Sürekli oksijen alan bir kişide müdahale sırasında oksijen kaynağını kesin ya da uzaklaştırın.

Gebelerde ve kalp pili olduğu bilinen kişilerde OED kullanılabilir. Pedi kalp pilinin üstüne değil, 2,5 cm uzağına yapıştırın.

Yapılmaması gerekenler

  • Cihaz ritmi incelerken ya da şok verirken kişiye dokunmayın; kişi iletken bir yüzeydeyse o yüzeye de dokunmayın.
  • Pedleri açık yaranın üstüne yapıştırmayın.
  • OED gelince göğüs basısını beklemeye almayın; cihazı ikinci kişi bağlarken basıya devam edin.
  • Kişi kendine gelse bile cihazı kapatmayın ve pedleri çıkarmayın.
  • Nefes kontrolünü cihaza bırakmayın; OED solunumu değerlendirmez.

OED kullanmak güvenli mi?

Evet. Kitaba göre cihazın sesli ya da görsel komutlarına uyulduğunda kişiye de ilk yardımcıya da zarar vermesi mümkün değildir. OED yalnız hayatı tehdit eden ritimlerde şok önerir ve uygular.

OED kullanımını nerede öğrenirim?

İlkyardımcı belgesi için şok cihazına ayrı bir kurs gerekmez. İlkyardım Yönetmeliği’ne göre OED kullanımı, 2 gün süren 16 saatlik temel ilk yardım eğitiminin konularından biridir. Eğitimin öteki konuları arasında temel yaşam desteği, hava yolu tıkanıklığı, kanamalar, şok, kırıklar ve taşıma teknikleri var (ilk yardım eğitim konuları). Belgesini yenileyenler OED’yi güncelleme eğitiminde, temel yaşam desteğiyle birlikte yeniden çalışır (OED ve güncelleme eğitimi). Eski belgeler ve geçiş kuralı için OED bilgi sayfasına bakın.

Pedleri mankene yerleştirmeyi ve cihazın komutlarıyla çalışmayı Alsancak’taki Temel İlk Yardım Eğitimi’nde uygulayarak öğrenirsiniz.

Kaynak: T.C. Sağlık Bakanlığı, İlk Yardım Eğitim Kitabı, s. 51-57, 60, 62-64, 66, 68; İlkyardım Yönetmeliği, madde 20 ve 21.

Sınavda nasıl sorulur?

İlk yardım sınavında bu konudan çıkabilecek sorular, doğru cevapları ve nedenleri. Sorular sitedeki online testlerden; gerekçeler T.C. Sağlık Bakanlığı İlk Yardım Eğitim Kitabı'na göre.

  1. Yetişkinlerde hastane dışı yaşam zincirinde (hayat kurtarma zinciri) 112’nin aranması ve kaliteli göğüs basısından (KPR) sonra gelen halka hangisidir?

    • Hastane acil servisi
    • Arama-kurtarma
    • OED ile erken defibrilasyon Doğru cevap
    • Ambulansla nakil

    Neden C? Kitaba göre hastane dışı yaşam zinciri 112’nin aranması, erken göğüs basısı ve OED ile erken defibrilasyonla sürer; üçüncü halka OED’dir (s. 60).

    Testi çözün: Online Test 18
  2. Yetişkin hasta yaralıda yaşam belirtisi ve solunum yoksa ne yapılmalıdır?

    • Temel Yaşam Desteği 15 kalp masajı + 2 Suni solunum
    • Temel Yaşam Desteği 2 Suni solunum + 30 kalp masajı
    • Temel Yaşam Desteği 30 kalp masajı + 2 Suni solunum Doğru cevap
    • Temel Yaşam Desteği 2 Suni solunum + 15 kalp masajı

    Neden C? Yetişkinde yanıt ve normal solunum yoksa temel yaşam desteğine başlanır: 30 göğüs basısına 2 solunum desteği verilir. OED gelirse basıya ara verilmeden ikinci bir ilk yardımcı cihazı bağlar (s. 64, 66).

    Testi çözün: Online Test 18
  3. İlk yardımcı yalnızken bilinci ve solunumu olmayan 20 yaşında bayan bir hasta ile karşılaştığında 112’yi ne zaman aramalıdır?

    • Solunumu yoksa hemen Doğru cevap
    • 30:2 kalp basısı uygulamasının 5 tur tekrarından sonra
    • Yaşamsal refleksleri geri geldikten sonra
    • 30:2 kalp basısı uygulamasının 2 tur tekrarından sonra

    Neden A? Yanıt vermeyen kişiyi fark eden ilk yardımcı hemen yardım ister; çağrısına karşılık veren yoksa 112'yi beklemeden kendisi arar ve ilk yardıma aynı anda devam eder. Arama, bası turları bitene kadar ertelenmez (s. 62).

    Testi çözün: Online Test 13

Bu sınava belge için hazırlanıyorsanız: Temel İlk Yardım Eğitimi’ni Alsancak’ta alın, sınava mankenle çalışarak girin.

OED ile yetişkin ve çocukta temel yaşam desteği sınavı Bu tekniği videoda izleyin OED ile yetişkin ve çocukta temel yaşam desteği sınavı 13 bin görüntüleme · Eğitmen: Zafer Özer

Bu konudaki diğer videolar

Zafer Özer
Zafer Özer İlk Yardım Eğitmeni

20 yıllık ilk yardım eğitmenliği deneyimi; arşivimizdeki 25 eğitim videosunun eğitmeni.

25 eğitim videosunu izleyin

Benzer yazılar

Bu konuyu eğitimde uygulayarak öğrenin

Mankenle uygulamalı, Sağlık Bakanlığı onaylı eğitim. Arayın ya da WhatsApp’tan yazın; çalışma saatlerinde aynı gün dönüş yapıyoruz.

Şok cihazını uygulayarak öğrenin: İzmir’de Temel İlk Yardım Eğitimi
  • Alsancak Mah. Mahmut Esat Bozkurt Cd. Şevki Bey Apt. No:34 İç Kapı No:1, 35220 Konak/İzmir · Yol tarifi
  • Pazartesi–Cumartesi 09.00–19.00, Pazar kapalı

Eğitim videosu

Canki’ye sorun

Size uygun yolu gösterir

Merhaba, ben Canki. Size uygun eğitimi birlikte bulalım. Bir konu seçin:

Bilgiler İlkyardım Yönetmeliği’ne ve program bilgilerimize göredir.

Şimdi WhatsApp’tan yazın; açılınca ilk iş size dönüyoruz.